Vrijdenkersvereniging
De Vrije Gedachte
TIJDSBEELDEN
juni 1997
door: Job de Klepper
Waarom gelooft de mens?
In het blad van Humanitas van Mens en Wereld hebben de resultaten gestaan
van een onderzoek dat gedaan is naar de naamsbekendheid van
levensbeschouwelijke stromingen.
En voor het eerst wordt daarbij ook DVG vermeld.
25% van de ondervraagden heeft van ons gehoord maar slechts 6% voelt zich
verwant met onze gedachten.
Bij het Humanisme is dit 86% en 32% voelt zich er mee verwant.
Bij de JEHOVA'S GETUIGEN is dit 97% maar slechts 1% is het er mee eens. Zij
timmeren dus wel goed aan de weg.
Bhagwan en Scientology ondervinden geen enkele verwantschap.
Die is er natuurlijk wel maar deze aanhang is te klein om in procenten uit
te drukken.
Uit de andere gepubliceerde cijfers blijkt het volgende:
16% noemt zich atheïst, 14% is agnost, 22% gelooft in een hogere macht
en 22% gelooft absoluut in de god der christenen. (dit zijn mogelijk dezelfde
groepen, hoewel het niet hetzelfde hoeft te zijn). 25% voelt zich wel gelovig
maar twijfelt hier nog wel eens aan, dus een soort waterverf christenen. Je
zoudt, deze cijfers ziende, zeggen dat er voor DVG nog wel een zaak is
weggelegd.
Wel enigszins in verband hiermede is een artikel uit De Volkskrant waarvan
de kop luidt: "De geest wint het nog altijd van de logica". Zelf zou ik denken
dat de logica boven alles gaat daar het mij niet duidelijk is wat die geest dan
voorstelt.
Je gevoel, emoties, intuïtie? Maar die zetelen toch ook in je brein?
Maar dat is een apart onderwerp.
De schrijver van dit artikel is hoogleraar medische biologie die de vraag
stelt: "Waarom geloven we zo rotsvast in dingen die moeilijk (of helemaal niet
te bewijzen zijn) en waarom drijft ziekte ons niet-logisch denken tot grote
hoogte? Hij denkt dat mensen er niet tegen kunnen dat we niet weten wat er aan
de hand is en daarom spelden we onszelf alle mogelijke ideeën op de
mouw.
Uit logisch standpunt gezien is het wonderlijk dat mensen geloven in dingen
waarvoor geen echt bewijs is.
Antropologen zullen beslist geen maatschappij kunnen aantonen waarin het
stevig gewortelde geloof in het paranormale ontbreekt.
Opmerkelijk is dat de auteur hierbij ook opsomt: de godsdienst, de
astrologie, de psycho-analyse en een aantal alternatieve geneeswijzen.
Godsdienst en b.v. psycho-analyse brengt hij dus duidelijk onder bij
para-psychologie, het irrationele.
Ik herinner me nog goed dat vroeger Freud in linkse kringen zeer vereerd
werd. En nu is er pas een boek verschenen waarin zijn theorieën onder het
kleed worden geschoffeld en hijzelf wordt uitgemaakt voor een charlatan.
De auteur (bioloog) meent dat dit soort van geloven wel eens in onze natuur
kan zitten (dus weer in de genen die te pas en te onpas er bij worden gehaald),
omdat ons aanpassen er door wordt vergroot en we een grote hekel hebben aan
onzekerheid.
De enige zekerheid die we hebben is immers de dood.
Ook in de wetenschap gaat het om geloof, zoals b.v. bij de Big Bang als
oorsprong van het heelal.
Hiervoor zijn wel bewijsvoeringen aanwezig maar deze zijn toch
falsificeerbaar waarbij er meer kosmologen gaan twijfelen of het verhaal wel
klopt.
Men heeft immers sterren waargenomen die ouder zijn dan het heelal zelf!!
Dit zal zijn oorzaak wel vinden in de waarnemingsmethoden maar dan gaat men
toch van verkeerde premissen uit.
Voor ons vrijdenkers is de stelling die de schrijver noemt zeer belangrijk
hoewel wij dit zelf als vrijdenkers ook wel zien. Volgens de sociale wetenschap
is alles wat mensen geloven cultureel bepaald, m.a.w. het geloof wordt
aangeleerd.
Maar de evolutie-psychologen stellen dat de menselijke geest via de
evolutie een informatieverwerkend systeem heeft ontwikkeld middels de
natuurlijke selectie.
Bij de geboorte zijn de hersens dan voorgeprogrammeerd voor b.v. het leren
van een taal maar ook voor elementaire emoties, zoals hoogtevrees.
Dus ook de aanleg voor het geloven in godsdienst en andere irreële
zaken.
De mens heeft in erfelijke aanleg zo'n afkeer van onzekerheid dat hij dan
instinctief? terugvalt op het geloof in ................ en vul maar in.
Religie is misschien niet de opium van het volk maar wel het ultieme
placebo.
Via de angst kwamen dus de goden binnen. Het zou dan ook in de beginperiode
van de mensheid natuurlijk zijn dat de mensen onverklaarbare zaken toeschreven
aan op hen gelijkende (goddelijke) wezens.
Mogelijk dat zij hierdoor een grotere kans hadden om te overleven in die
zeer harde oertijd. Het is b.v. gebleken dat weinig mensen kunnen accepteren
dat toeval een zo grote rol in hun leven speelt, wat toch wel zo is.
Meestal vindt men dat je niet zo maar geboren bent maar wel degelijk een
taak of een opgave hebt te vervullen maar hiermede komen we ook op het
moeilijke en ingewikkelde terrein van de psychologie.
En of de auteur met zijn boek waaraan dit artikel is gewijd gelijk heeft is
ook niet zomaar te zeggen. Mogelijk een onderwerp voor een lezing of discussie
in onze kringen.
Auteur: Lewis Wolpert
Titel: The unnaturel Nature of Science.
E-mail:DVG@netcetera.nl
De Vrije Gedachte home
Webmaster
netcetera
