|
Vrijdenkersvereniging
De Vrije Gedachte
|
|
Tijdsbeelden
Job de Klepper
Zinloos geweld
Dit thema staat de laatste tijd sterk in de aandacht. Het is natuurlijk schokkend
als mensen zo maar doodgeschopt worden alleen al met het maken van een opmerking
om anderen er op te wijzen dat ze verkeerd bezig zijn. Daarom is het jammer
dat er van vrijdenkerszijde nauwelijks aandacht aan wordt besteed.
Ik vindt dat wij best aan dergelijke maatschappelijke en sociale problemen aandacht
mogen schenken. Het in nl. geen incidenteel geval. Over de oorzaken kun je discussiëren.
Zit het het in het leefmilieu? in de opvoeding thuis en op school? in de media?
is er sprake van een algemeen verval en achteruitgang van de mentaliteit??
Waarom praten wij hier niet over?
Dit is belangrijker dan alleen maar godsdienstbestrijding. Er wordt ons toch
al verweten dat we ons daarop te veel vastleggen. Vrijdenkers staan toch ook
voor humanisme wat zeker tolerantie inhoudt. Maar hoe pak je dit geweldsprobleem
aan? En wat is zinloos geweld? Deze term zou inhouden dat er ook zinvol
geweld bestaat. Het geweld tegen een onderdrukker, tegen degenen die etnische
zuiveringen uitvoeren heeft dus wel zin.
Van de kant van de slachtoffers gezien zou je hierop ja zeggen, maar het is
toch ook gebleken dat de slachtoffers zelf vaak geweld plegen zoals in Ierland
en in Afrika.
Geweld roept altijd geweld op, zo van "oog om oog, tand om tand". De oorzaak
ligt veel dieper. Het begint al in het gezin; een man die zijn vrouw en kinderen
afranselt, kinderen onder elkaar, sexueel geweld, hoewel dit laatste dikwijls
anders ligt. Of bloeddorstige dictators die zelf een slechte jeugd gehad zouden
hebben en het dus met de paplepel ingegoten kregen.
Maar dit is geen reden om er een verklaring voor te geven. Een mens kan toch
zijn eigen verstand gebruiken om te beoordelen wat wel en niet kan. En zelf
kan ik de mening niet accepteren dat het in je genen zit. U herinnert zich ongetwijfeld
de rel een aantal jaren geleden om de figuur Buikhuizen die dit beweerde en
voor rotte vis werd uitgemaakt. Het is wel zo dat jaren daarna er toch deskundigen
waren die twijfelden of hij toch niet gelijk had.
Natuurlijk wordt bij ieder mens veel door je genen bepaald, zowel fysiek als
in je denken. Maar je kunt ook veel leren, zowel slecht als goed en hierbij
speelt je aangeboren karakter en je opvoeding een grote rol. Maar vroeger had
je respect (en soms angst) voor je vader, je onderwijzer, een politieagent,
maar dat is er niet meer. Het waren in de ogen van de jeugd autoriteiten. Nu
ben ik zeker geen bewonderaar van autoriteiten maar dat is nog geen reden geweld
te gaan gebruiken.
Maar hoe kunnen we dit zinloze, of beter doelloze geweld bestrijden? Uiteraard
allereerst in het onderwijs. Hierbij kan bv. het humanistisch vormingsonderwijs
een rol spelen. Maar het bereik hiervan is nog erg gering en bovendien wordt
dit alleen in het basisonderwijs gegeven. Het zinloze geweld is echter van alle
tijden.
Men doet wel voorkomen of dit iets is van onze tijd maar als je leest hoe bv.
de Romeinse keizers elkaar en anderen uitmoordden dan is er niets nieuws onder
de zon. Alleen zou de huidige mens beter moeten weten maar helaas is deze ook
hardleers.
Het ging bij de Romeinen natuurlijk vooral om de macht en het bezit maar het
geweld was toch zinloos? Ja niet in hun eigen ogen, het was zeker geen doelloos
geweld.
Iedereen zou zich zelf eens de vraag moeten stellen: "acht je jezelf in staat
tot zinloos geweld?" Of kan het ook zijn dat onze maatschappij aan veel jongeren
geen toekomstperspectief biedt. Misschien ligt er ook een oorzaak bij de enorme
toename van het consumentisme (een mooi woord voor graaien en vreten).
Mogelijk hebt u ook het debat gevolgd tussen Freek de Jonge en De Hoop-Scheffer
waarbij Freek de Jonge opmerkt: "de mens erkent geen hogere autoriteit meer.
Het fascisme heeft de gehoorzaamheid aan de macht in discrediet gebracht; het
communisme heeft de politieke idealen bedorven en god is dood. Blijft over het
ongebreidelde materialisme, ons enige geloof."
Een kennis verwees me naar een uitspraak uit november 1950!! van mr. dr. K.P.
v.d. Mandele die toen voorzitter was van de Kamer v. Koophandel in Rotterdam.
Ook aardig voor vrijdenkers en humanisten om te lezen. Deze uitspraak luidde:
"Wat is het ontstaan of de reden van zinloos geweld? Daarbij moet ik altijd
aan de volgende uitspraak denken: Besef dat zinvol werk de enige mogelijkheid
is waardoor de mens tot schepper wordt en dat hij door dit vermogen dat ieder
individu in zich heeft, vrij wordt, vrij van angst om het bestaan, vrij van
angst voor onderdrukking door andersdenkenden en maatschappelijk hoger geplaatsten;
vrij vooral om onze eeuwige missie in de wereld te kunnen vervullen: deze steeds
opnieuw volgens onze ideeën te hervormen en te verbeteren, tot aan het
einde der dagen."
Journaal mei 1998